Margaret Frith

John O’Brien

Lời kết từ Fonos

Bạn vừa nghe xong tóm tắt sách Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Thomas Alva Edison Là Ai? 

Bạn thân mến, bạn có nhớ cảm giác mừng rỡ, thoáng chút bất ngờ khi thấy bóng đèn bật sáng sau vài giờ mất điện không? Hãy nhân nó lên gấp trăm lần, ta sẽ hiểu được cảm giác của những người lần đầu nhìn thấy đèn điện của Edison và biết ơn ông vì những gì ông đã mang đến cho nhân loại.

Câu nói “Thiên tài được tạo lập từ 1% cảm hứng và 99% phần trăm mồ hôi” của Thomas Alva Edison thể hiện rõ phong cách làm việc của chính ông: sáng tạo, chăm chỉ, và kiên trì. Chính những điều đó đã giúp ông có được số phát minh kỷ lục, góp phần đưa nhân loại đến hàng vạn bước phát triển vượt bậc như ngày nay. 

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách trên ứng dụng Fonos Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Thomas Alva Edison Là Ai? Hãy tìm nghe phiên bản sách nói của quyển sách trên ứng dụng, và thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!


Nội dung thứ 3: Edison và quá trình thắp sáng thế giới.

Trong thế kỷ 19, con người phụ thuộc vào nến, đèn dầu để thắp sáng vào ban đêm. Những gia đình có điều kiện thì dùng đèn khí ga để làm việc khi trời tối. Đây là loại đèn được cho là có ánh sáng tốt nhất nhưng cũng gây hại nhiều nhất. Đèn khí ga toả ra một số loại khí gây đau đầu cho con người, làm bẩn tường hay đồ nội thất, khả năng cháy nổ lại rất cao. Với một người làm việc xuyên đêm như Edison, đèn khí ga dù cần thiết đến mấy thì cũng nên được thay thế bằng một loại đèn an toàn hơn và có khả năng chiếu sáng tương tự. 

Mong muốn này được soi sáng khi Edison chứng kiến một người đàn ông ở Connecticut dùng điện thắp sáng 8 bóng đèn hồ quang. Ông nghĩ rằng, nếu muốn thành công với đèn điện, ông phải chế tạo được một loại đèn đơn giản hơn và có vật liệu phù hợp để nó có thể tiếp cận người tiêu dùng với giá phải chăng. Ngay trước khi tạo ra đèn điện, Edison công bố với báo giới rằng ông chỉ cần vài tuần để làm ra nó, và rằng ông sẽ xây trạm phát điện ở Pearl, thuộc Manhattan. Cả báo chí, nhà đầu tư đều kinh ngạc trước tuyên bố này, họ thậm chí còn đổ tiền đầu tư và thành lập Công ty Đèn điện Edison dù còn chưa biết chính xác khi nào thì thứ gọi là “đèn điện” ra đời. 

Edison cùng những người cộng sự làm việc ngày đêm, họ đã tìm ra được chất liệu cho bóng đèn nhưng lại chưa tìm được vật liệu làm dây tóc. Thời gian kéo dài, các nhà đầu tư bắt đầu nghi ngờ khiến Edison càng gấp rút. Đội nghiên cứu đã thử 3.000 chất liệu khác nhau mà vẫn không thành công. 

Một ngày nọ, Edison tình cờ tìm ra được dây tóc cho bóng đèn của mình, đó là: một sợi chỉ được phủ carbon bên ngoài. Ông cho mời nhà đầu tư, báo chí và cả giới sáng chế, cả thảy hơn 3 nghìn người đến xem hệ thống bóng đèn điện ở Menlo Park vào dịp lễ Giáng sinh. Khách mời hết ngỡ ngàng, kinh ngạc rồi lại trầm trồ trước một vùng bừng sáng những ánh đèn điện. 

Ba giờ chiều ngày 04/09/1882, trung tâm thành phố Pearl được thắp sáng, mở đầu cho kỷ nguyên thắp sáng thế giới của Edison. 


Tổng quan

Quyển sách Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Thomas Alva Edison Là Ai? phác hoạ cuộc đời và sự nghiệp của Thomas Alva Edison từ ngày thơ bé cho đến lúc lìa đời. Suốt 84 năm đời mình, Edison chưa bao giờ ngừng sáng tạo và mang đến những phát minh thúc đẩy tiến trình khám phá khoa học. Những đóng góp của ông cho nhân loại đã ghi tên Thomas Alva Edison vào danh sách những danh nhân vĩ đại làm thay đổi thế giới.

Edison đã khẳng định tên tuổi của mình như thế nào? Ông đã mang đến những phát minh gì? Mời bạn cùng Fonos tìm hiểu về nhà phát minh lớn này thông qua ba nội dung chính trong quyển sách Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Thomas Alva Edison Là Ai? 


Nội dung thứ nhất: Cậu bé tò mò và những ý tưởng kỳ lạ.

Ngày 11/02/1847, cậu bé Thomas Alva Edison ra đời tại bang Ohio, nước Mỹ. Tên cậu được ghép từ tên người chú Thomas và người bạn thân của gia đình là Alva. Người nhà thân mật gọi cậu là Al. 

Ngay từ lúc nhỏ, Al đã tỏ ra là một cậu bé hiếu kỳ với tính cách của một nhà phát minh tương lai: cậu thích đặt câu hỏi cho mọi thứ xung quanh và tự tìm câu trả lời cho chính mình. Có lẽ vì thế mà cậu nghịch phá ghê gớm. Al hết chạy vào chuồng gà ấp trứng thay gà mẹ, rồi đến phá tổ ong để xem bên trong có gì. Có hôm cậu còn xém bị vùi trong thùng lúa mì vì thử bước đi trên miệng thùng.

Những chuyện ấy vẫn chưa là gì so với trò nghịch dại khiến Al ăn một trận đòn nhớ đời. Hôm ấy, cậu nhìn thấy một chú chim sà xuống vườn cắp một con giun đất rồi bay đi. Cậu liền đào bắt một con giun, giã nhuyễn nó ra, pha với nước và đem cho cô bạn hàng xóm uống để xem… bạn ấy có thể bay được như chim nhờ ăn giun hay không. 

Năm 7 tuổi, Al trải qua một trận sốt phát ban. Cậu may mắn qua khỏi nhưng cơn sốt đã khiến thính lực của cậu giảm sút đáng kể. Giáo viên thường xuyên phàn nàn về tình trạng cậu lơ là trong giờ học, cho là cậu bị “loạn trí”. Mẹ của Al rất bức xúc về lời nhận xét này nên bà đã cho Al được học tại nhà thông qua những quyển sách mà bà mang về cho cậu. Từ đó, Thomas Alva Edison bén duyên với điện, pin, đồ chơi chạy bằng điện. Người mẹ hiểu được đam mê từ trái tim Al nên đã đồng ý biến tầng hầm thành phòng thí nghiệm cho đứa con yêu quý. Từ những ngày tháng này mà Al từng bước đi đến con đường trở thành một trong những nhà phát minh lớn nhất trong lịch sử nhân loại với lượng bằng sáng chế đồ sộ. 


Nội dung thứ 2: Từ nhà sáng chế trẻ đến “Phù thuỷ của Menlo Park”.

Mười hai tuổi, Edison nhận được công việc đầu tiên là bán tạp chí và đồ ăn nhẹ trên con tàu Grand Trunk. Chính trên con tàu ấy, cậu đã thể hiện khả năng sáng tạo và kinh doanh thiên tài của mình. Cậu nghĩ ra việc tận dụng những chiếc máy đánh chữ cũ mà cậu nhặt từ một tòa soạn, cùng với chiếc máy in nhỏ, để xuất bản tờ báo của riêng mình tên là “Tuần báo Grand Trunk Herald”. 

Đến tuổi thiếu niên, Edison ngày càng thuần thục trong việc truyền điện tín. Cậu làm việc một cách đầy sáng tạo và chăm chỉ, nhờ thế mà được nhiều công ty biết đến. Tuy vậy, công việc chỉ là phần phụ đối với Edion. Chàng trai trẻ của chúng ta dành nhiều thời gian suy nghĩ về các phát minh đến nỗi giấc ngủ mỗi đêm đều rất ngắn, đi đâu cậu cũng mang theo một quyển sổ ghi chép ý tưởng. Khi Edison mất, người ta đếm được hơn 4 nghìn quyển sổ tay cùng 3 triệu bản ghi chú giá trị mà ông đã sử dụng trong suốt cuộc đời nghiên cứu. 

Phát minh đầu tiên mang tính cột mốc trong tư duy của Edison là chiếc máy giúp việc kiểm phiếu bầu diễn ra nhanh chóng hơn. Thế nhưng giới chính khách lại không đón nhận nó. Họ muốn tranh thủ thời gian kiểm phiếu kéo dài để lật ngược thế cờ. Cú sốc đầu đời này mang đến cho Edison một bài học rằng: chỉ nên sáng tạo những thứ chắc chắn mọi người sẽ thích, có thế thì mới dễ dàng kiếm tiền và đầu tư cho những phát minh khác. 

Ông lập ra một phòng thí nghiệm tên là Menlo Park - nơi ông lao vào công việc nghiên cứu và sáng chế. Edison trực tiếp lẫn gián tiếp tạo ra những phát minh mang tính cách mạng cho nhiều ngành nghề như máy in giá cổ phiếu, máy điện tín tải bốn, bút điện, bộ truyền âm bằng carbon, máy hát, máy hoạt ảnh, máy chấm công,… Người ta gọi ông là “Phù thuỷ của Menlo Park” để bày tỏ sự ngưỡng mộ khi ông có thể cho ra đời bất kỳ sáng chế nào ông muốn hoặc được yêu cầu. Suốt hơn 60 năm ròng, số bằng sáng chế Edison được cấp lên đến 1.093. Ngôi vương trong việc sở hữu bằng sáng chế của ông đến nay vẫn chưa ai vượt qua được. 


Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Thomas Alva Edison Là Ai? thuộc bộ sách gồm 21 cuốn: Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới. Bằng ngôn từ mộc mạc và tranh minh hoạ đơn giản, quyển sách nói về Thomas Alva Edison - một con người luôn luôn tò mò, chăm chỉ với những phát minh vĩ đại cho nhân loại.

Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Thomas Alva Edison Là Ai?

Patricia Brennan Demuth

Chắc hẳn bạn không còn xa lạ gì với câu nói “Dù thế nào thì Trái đất vẫn quay” của Galileo – cha đẻ của nền Thiên văn học hiện đại. Chúng ta được biết rằng Galileo là một trong những người có ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực thiên văn – vật lý. Thế nhưng, ít ai thông tỏ con đường đưa ông đến với thiên văn học cũng như đầu đuôi câu chuyện ông chống lại Giáo Hội để bảo vệ sự thật khoa học như thế nào.

Để tìm hiểu cụ thể về cuộc đời của nhà khoa học vĩ đại người Ý Galileo, sau đây, mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính trong cuốn sách Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Galileo Là Ai?

Nội dung thứ nhất: Từ “Cậu học trò thích cãi” đến “Vị thầy giáo nổi loạn”.

Galileo là một cậu bé sở hữu trí tò mò không giới hạn. Cậu đam mê khám phá và thỏa mãn niềm đam mê ấy bằng việc tháo tung mọi máy móc trong nhà để tìm hiểu cách chúng vận hành. Cậu dành hàng giờ để học nhạc, học vẽ, học ngôn ngữ Hy Lạp, tiếng La-tinh, logic học cổ điển, cùng vô số lĩnh vực khác. Ở bất cứ bộ môn nào, Galileo cũng chú tâm và dồn sức luyện tập cho đến khi đạt tới trình độ điêu luyện thì mới cảm thấy thỏa mãn.

Khi vào đại học, Galileo là một sinh viên nổi bật, không chỉ bởi trí thông minh mà còn bởi niềm vui khi được tranh luận, phản biện và đặt ra thật nhiều câu hỏi cho những người xung quanh. Những tưởng tính cách này sẽ khiến cậu bị các giảng viên gây khó dễ, nhưng ngược lại, đa số đều cảm thấy ấn tượng về tài năng, sự chăm chỉ và phong cách của cậu.

Năm 25 tuổi, sau tiếng vang của cuốn sách đầu tiên - Chiếc Cân Nhỏ - viết về việc cân các vật thể trong không khí và trong nước, Galileo được trường Đại học Pisa mời làm giảng viên bộ môn toán học. Tại đây, vị giảng viên gây ra rất nhiều tranh cãi, từ việc phản đối mặc những chiếc áo choàng đen dài đồng phục cho đến việc bác bỏ luận điểm của Aristotle về tốc độ rơi của vật nặng so với vật nhẹ. Cụ thể, ông nhận thấy các hạt mưa đá to nhỏ khác nhau lại chạm đất vào cùng thời điểm, suy ra chúng rơi xuống với cùng vận tốc. Để làm rõ giả thuyết này, Galileo mời một nhóm giáo sư đứng trên đỉnh tháp nghiêng Pisa với một quả đạn đại bác 5kg và một viên đạn chì 0.5 kg. Nếu đúng như Aristotle nói thì quả đạn đại bác sẽ rơi xuống nhanh hơn gấp 10 lần viên đạn chì. Ấy vậy mà khi hai quả đạn được thả xuống cùng lúc, chúng đã tiếp đất gần như đồng thời (viên đạn chì nhẹ hơn nên chịu lực cản của không khí nhiều hơn một chút), chênh lệch hoàn toàn không đáng kể. 

Như vậy, từ khi còn trẻ, Galileo đã chứng minh tài trí cũng như sự khảng khái của bản thân. Ông được nhiều học trò yêu thích và kính nể, nhưng đồng thời cũng bị nhiều kẻ chê bai, ganh ghét.  


Nội dung thứ 3: Dù thế nào đi nữa, Galileo đã không từ bỏ chân lý của mình.

Vào một đêm đẹp trời, nhà thiên văn học Galileo hướng chiếc kính viễn vọng của mình về phía Sao Kim và nhận thấy nó cũng di chuyển, cũng đang quay quanh Mặt trời. Nếu Sao Kim quay quanh Mặt trời, thì Trái đất có thể cũng như vậy. Ý tưởng này đã xuất hiện từ những năm 1543, khi nhà khoa học Nicolaus Copernicus khẳng định Mặt trời mới là trung tâm vũ trụ, các hành tinh khác, bao gồm cả Trái đất, đều quay quanh nó. Thời điểm đó, ý tưởng này bị cho là điên rồ, bởi nó là một sự xúc phạm nặng nề đối với quan điểm của Aristotle – quan điểm mà Giáo Hội tôn thờ, xem như chân lý suốt bao đời nay.

Galileo đã dám đứng lên để công nhận thuyết Nhật tâm của Copernicus và sẵn sàng dùng kính viễn vọng để chứng minh học thuyết này là hoàn toàn chính xác. Thời đó, quyền lực của Giáo Hội là tối thượng. Tòa án dị giáo có quyền giam giữ, xét xử tất cả những ai chống lại giáo lý, với mức xử phạt từ tra tấn đến tử hình. Là một con chiên ngoan đạo, Galileo cũng mang trong mình cảm giác mâu thuẫn, giằng xé, nhưng ông đã lựa chọn sự thật. Ông không muốn nhân loại mãi u mê trong những tư tưởng sai lầm và lỗi thời.

Suốt phần còn lại của cuộc đời, ông cống hiến cho những lá thư, những tác phẩm nhằm thuyết phục phía nhà thờ, chứng minh học thuyết Nhật tâm không hề mang tư tưởng phản Kinh thánh. Ngay cả trong những năm tháng trung niên đầy bệnh tật, Galileo vẫn miệt mài nghiên cứu. Ông dường như không biết mệt mỏi hay nản lòng trong việc phân tích và chứng minh sự thật rằng Trái đất quay quanh Mặt trời. Tinh thần bất khuất, kiên cường này càng khiến Giáo Hội thêm phẫn nộ. Họ ghép cho ông tội danh tuyên truyền dị giáo. 70 tuổi, ông bị tòa triệu tập và thẩm vấn. Hầu hết các lời cáo buộc là ép buộc, là cố ý đẩy ông vào con đường phải nhận tội. Hình phạt ông phải nhận là chịu quản thúc tại gia cho đến cuối đời.

Tuy nhiên, kể cả khi đối mặt với bản án nặng nề nhất, khi bước ra khỏi cửa tòa án, Galileo thốt lên câu nói vang vọng đến hàng nghìn năm sau: “Dù thế nào thì Trái đất vẫn quay”.


Vừa rồi là 3 nội dung nổi bật từ cuốn sách Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Galileo Là Ai?, được Fonos chọn lọc để gửi đến bạn. Hãy tìm nghe phiên bản sách nói trọn vẹn trên ứng dụng nhé!

Bạn thân mến, hơn 300 năm sau sự kiện trên, Giáo hoàng La Mã công nhận rằng Galileo Galilei đã đúng. Nhà thờ cũng đã giải tội cho ông. Dù muộn màng, điều này cũng đã mang đến công lý cho con người đã hết mình vì khoa học, đã không khuất phục trước quyền lực để bảo vệ sự thật bất chấp hậu quả xảy đến cho mình.

Năm 1989, NASA – Cơ quan Hàng không vũ trụ Hoa Kỳ đã dùng tên Galileo để đặt tên cho con tàu vũ trụ mà họ phóng lên Sao Mộc, như một cách để ca ngợi và tưởng nhớ vị kỹ sư, nhà vật lý và nhà thiên văn học vĩ đại này.

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới - Galileo Là Ai? trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!


Nội dung thứ 2: Hành trình phóng tầm mắt lên thiên đàng và chiêm ngắm các vì sao.

Galileo đã rất sớm tin vào lý thuyết của Copernicus, rằng các hành tinh chuyển động quay xung quanh Mặt trời. Nhưng lúc bấy giờ, với niềm tin tuyệt đối của nhân loại dành cho thuyết Địa tâm của Aristotle - tức Trái Đất là trung tâm vũ trụ, ông ắt hẳn sẽ bị chê cười, thậm chí bị kỳ thị nếu công khai quan điểm. Vì vậy, ông âm thầm tự tìm tòi, quan sát, thực hiện các nghiên cứu cho đến khi tìm được cách chứng minh được quan điểm của mình là đúng đắn.

Những năm tháng ở Padua, Galileo chế tạo chiếc ống nhòm có thể phóng to vật lên gấp mười lần – chính là chiếc kính viễn vọng đầu tiên. Đầu tiên ông dùng nó để quan sát bầu trời, đồng thời dần cải tiến để nó trở thành một công cụ lợi hại hơn, đạt đến tầm nhìn gấp 20 đến 30 lần mắt người bình thường. Suốt nhiều đêm, chiếc kính đồng hành cùng Galileo khám phá dải ngân hà với vô số những chòm sao tuyệt đẹp. Ông say sưa trước sự diệu kỳ của vũ trụ, của các vì tinh tú. 

Những phát hiện nổi bật nhất của Galileo trong giai đoạn này phải kể đến phát hiện 80 ngôi sao mới trong chòm Lạp Hộ, hay bề mặt của Mặt trăng không hề phẳng lì như Aristotle khẳng định, mà gồ ghề nhấp nhô chẳng khác gì Trái đất. Và quan trọng nhất, ông chính là người phát hiện bốn vệ tinh quay quanh Sao Mộc: Io, Europa, Ganymede và Callisto – một phát hiện vĩ đại trong ngành Thiên văn mà suốt 1.500 năm trước đó, không một ai khám phá ra được.

Từ cuộc hành trình chiêm ngắm các vì sao, Galileo cho ra đời cuốn sách Sứ Giả Của Các Vì Sao, với hy vọng tìm được một người bảo hộ cho các nghiên cứu của mình. Cuốn sách nhận được nhiều ý kiến trái chiều, trong số đó là sự phản đối từ phía những người ủng hộ quan điểm xưa cũ của Aristotle. Họ cho rằng tất cả các phát minh kể trên đều là trò lừa gạt, giả dối, bịp bợm. Từ đây, Galileo đã bước sang một giai đoạn mới của cuộc đời.


Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Galileo Là Ai? thuộc bộ sách gồm 21 cuốn: Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới. Quyển sách nói về Galileo Galilei – người khai sinh ra nền Thiên văn học hiện đại. Ông nổi tiếng với quan điểm “Mặt trời không quay quanh Trái đất” và đã kiên cường bảo vệ quan điểm ấy đến cùng cho dù phải chống lại cả Giáo Hội.

John O’Brien

Giới Thiệu

Tóm tắt sách (2)

Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Thomas Alva Edison Là Ai?

Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Galileo Là Ai?