Ajahn Brahm

Nội dung thứ nhất: Ta không thể kiểm soát đau khổ nhưng có thể quan sát nó.

Đừng vội cảm thấy tủi thân, kém may mắn khi bạn gặp phải một vấn đề gì đó không như ý về sức khỏe, công việc, gia đình. Bản chất của cuộc sống vốn dĩ là sự đan xen giữa khổ đau và hạnh phúc. Tác giả nhắc người đọc nhớ đến ý nghĩa của từ dukkha trong Phật giáo. Dukkha nghĩa là bể khổ, và bể khổ tồn tại là vì ta đòi hỏi thế gian phải cho mình những điều vốn dĩ không thể có: một công việc lý tưởng, một gia đình toàn bích... Càng cố thúc đẩy bản thân đạt được những mục tiêu này để rồi trách cứ cuộc đời khi chưa được toại ý sẽ khiến bạn chìm sâu hơn trong bể khổ. 

Từ đó, việc của bạn không phải là cố thúc đẩy bản thân cũng như thế giới sớm cho bạn một thực tại như ý, việc của bạn là dừng lại để quan sát bức tranh toàn cảnh. Phật pháp cũng truyền dạy rằng sầu khổ (tức Khổ Đế) là một trong bốn Chân lí Cao thượng của Tứ Diệu Đế. Việc thực hành thiền định chính là để giúp ta hiểu được bể khổ; khi đó, ta sẽ nảy sinh một phản ứng gọi là Tuệ nibbidā (tức là Tuệ chán nản). 

Để giúp độc giả hiểu hơn về trạng thái giác ngộ Tuệ nibbidā, tác giả lấy ví dụ về phản ứng của một người với trái táo bị thối. Thông thường, ta sẽ cố cắt bỏ phần táo bị thối để ăn phần táo còn lại. Nhưng với những người đã giác ngộ Tuệ nibbidā thì phản ứng duy nhất là bỏ hết cả quả táo thối. Quả táo thối đó cũng chính là những phiền muộn mà ta không dám vứt bỏ, loay hoay tìm giải pháp để thay đổi. Tuy nhiên, tác giả cũng lưu ý với độc giả rằng, Tuệ nibbidā không phải là sự phó mặc hoàn toàn, buông xuôi mọi thứ trước sự đời. Chỉ đơn giản là ta học cách chấp nhận những gì đến với mình như một điều tất yếu và đối mặt với nó. 


Nội dung thứ 2: Học cách sống như Trái đất, buông bỏ những việc không thuộc về mình.

Nhiều chuyện trong đời vốn dĩ luôn nằm ngoài tầm kiểm soát của con người. Vì vậy, những điều đó đều không phải là việc của bạn. “Không phải việc của tôi” chính là câu chú ngắn gọn mà vô cùng hiệu quả, được Ajahn Brahm áp dụng khi hành thiền. Tuy nhiên, câu chú này có thể áp dụng được trong mọi hoàn cảnh. Khi bạn phải đối mặt với những bất ổn trong chính sách công việc, hay sự thay đổi trong tình cảm của một người, chỉ cần nghĩ: “Không phải việc của tôi,” là bạn sẽ không cần phải lo lắng về những tác động của người khác đến bản thân mình nữa vì đó là nghiệp (tức là kamma) của họ. 

Nếu như Trái đất có thể hứng chịu toàn bộ rác rưởi lẫn những điều tốt đẹp do con người tạo dựng mà không có chút phàn nàn hay vui mừng, thì con người cũng có thể học cách sống như Trái đất. Đó là đón nhận tất cả mọi thứ đến với mình bằng thái độ ung dung, không ủ rũ vì những lời chỉ trích và cũng không quá mong chờ lời khen ngợi.

Bên cạnh đó, không chỉ có hiện tại trì níu con người, chính quá khứ cũng có thể trở thành một nhà giam tinh thần. Đó là khi ta đã đánh đồng mình với quá khứ, xem quá khứ là tự ngã (tức attā). Khi đó, ta kết nối và sầu khổ theo quá khứ. Nhưng bạn hoàn toàn có thể cho phép các vướng mắc này biến mất bằng cách áp dụng dukkha-saññā – tức là nhận thức về bể khổ. Nếu hiểu được hậu quả của sự níu giữ quá khứ là chìm sâu hơn vào bể khổ, bạn ắt sẽ tự buông bỏ được. Hành thiền chính là nghệ thuật để sự vật mờ đi và biến mất, một trạng thái chuyển động về hư không. 


Tổng quan

Trong cuộc sống, chúng ta thường cố gắng để “có”: tiền tài, danh vọng, tình yêu… với niềm hi vọng rằng những cái có đó sẽ khiến ta hạnh phúc. Nhưng thực chất, hạnh phúc không nằm trong những điều đó mà nằm ở sự buông bỏ, sự biến mất của cái tôi để đạt đến trạng thái vô ngã, không bị lệ thuộc vào bất cứ điều gì khác. Theo tác giả, đó cũng là mục đích thực sự của quá trình tu tập Phật pháp. 

Vậy làm sao để buông bỏ tất cả mọi thứ, tìm thấy sự hạnh phúc của những người mà theo tác giả gọi là “những kẻ mất mát vĩ đại”? 

Sau đây, mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính trong cuốn sách Hạnh Phúc Đến Từ Sự Biến Mất của tác giả Ajahn Brahm để khám phá những phương pháp mà ông chia sẻ. 


Nội dung thứ 3: Thực hành chánh niệm Thân – Tâm mỗi ngày sẽ giúp ta bình an hơn.

Có những khi tâm lý bạn bị xáo trộn, rất khó để đạt lại trạng thái quân bình bằng ý thức về hiện tại, sự tĩnh lặng, hay hơi thở. Những lúc đó, bạn có thể áp dụng phương pháp chánh niệm Thân – vốn rất hữu ích cho những người hay bất an vì nó chú trọng vào việc rèn luyện sự tập trung. Để thực hiện, bạn sẽ sử dụng kĩ thuật mà tác giả gọi là “quét toàn thân” vì bạn phải chậm rãi quan sát những cảm giác trong cơ thể từ ngón chân lên tới đỉnh đầu. Khi đạt đến trạng thái tập trung cao độ, chánh niệm sẽ giúp bạn tự chữa lành những tổn thương trong cơ thể. Chính vì vậy, phương pháp này cũng rất hữu ích khi bạn đang mệt mỏi hay đau khổ. 

Hiệu quả sẽ được tăng thêm nhiều lần khi kết hợp chánh niệm Thân với Tâm từ bi. Tâm từ bi là sự hiền từ và lòng trắc ẩn. Sự kết hợp chánh niệm Thân và Tâm là khi bạn vừa ý thức được cảm giác của cơ thể, vừa tử tế và từ tâm với chúng. Từ đó, bạn sẽ cảm thấy dễ dàng an tịnh hơn. 

Không chỉ giới hạn trong lúc hành thiền, chánh niệm nên được thực hành ngay từ trong những sinh hoạt nhỏ nhất, như ăn uống hay đi vệ sinh. Khi ăn, ta cần tập trung cảm nhận thức ăn mình đang nhai trong miệng, thay vì cứ vô thức ăn hết thìa này sang thìa khác. Khi vào nhà vệ sinh, thay vì mang theo sách hay điện thoại, ta hãy chú tâm vào cảm nhận cơ thể mình. Qua một thời gian dài thực hành chánh niệm trong những việc hằng ngày, bạn sẽ đạt đến trạng thái dễ chánh niệm Thân và Tâm hơn khi ngồi xuống hành thiền. Ajahn Brahm ví von rằng đây là một hình thức tập luyện để phát triển “cơ bắp” cho Tâm, cho ý thức và lòng nhân từ. 

Tuy nhiên, chánh niệm Thân chỉ mới là tầng thứ nhất, tương đối dễ trong việc hành thiền. Điều quan trọng là bạn phải nhận thức được bản chất thực sự của từng khoảnh khắc. Để làm được điều này, ông cho rằng ta nên học cách từ bỏ thói quen gọi tên sự vật. Bởi lẽ, khi đặt tên, ta chỉ đang cố gắng đơn giản hóa sự vật để tiện tư duy. Kết quả là ta sẽ không thực sự nhận thức được sự vật đó, mà chỉ bám vào cái nhãn của nó. Khi không thể nhìn thấy sự vật như nó vốn là; thực chất, ta chỉ đang chánh niệm về những từ ngữ được dùng để miêu tả chúng, không phải về chính bản thân chúng. 


Lời kết từ Fonos

Vừa rồi là ba nội dung nổi bật của Hạnh Phúc Đến Từ Sự Biến Mất, được Fonos chọn lọc để gửi đến bạn. 

Bạn thân mến, phương pháp đạt được tìm được sự bình an, hạnh phúc của Ajahn Brahm có thể được tóm lại như sau: thứ nhất là hiểu thấu và chấp nhận bể khổ; thứ hai là chặn những dòng suy nghĩ miên man về quá khứ và tương lai, tập trung vào việc nhận thức khoảnh khắc hiện tại trong tĩnh lặng; và cuối cùng là từ bỏ thói quen đặt tên sự vật và thực hành chánh niệm Thân – Tâm mỗi ngày. 

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Hạnh Phúc Đến Từ Sự Biến Mất trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé.


Hạnh Phúc Đến Từ Sự Biến Mất là những chia sẻ sâu sắc của tu sĩ Ajahn Brahm về cách buông bỏ những ham muốn ràng buộc con người vào bể khổ. Từ đó, ông hướng độc giả đi theo con đường giác ngộ của Phật để từ bỏ mối bận tâm về quá khứ và tương lai, về bản ngã và tha nhân, để mỗi người đều có thể cảm nhận niềm hạnh phúc trong từng khoảnh khắc hiện tại. 

Hạnh Phúc Đến Từ Sự Biến Mất

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu